Δυσλεξία, ή Ειδικές Μαθησιακές Δυσκολίες

Ελένη Στουραΐτη, ψυχολόγος-ειδικός παιδαγωγός, υπεύθυνη τμήματος ειδικής αγωγής.

Πολλά παιδιά, ενώ ξεκινούν τη σχολική τους ζωή με προδιαγραφές καλών ή άριστων επιδόσεων, δέχονται μια απροσδόκητη σχολική αποτυχία. Όλοι έχουμε εμπειρία από παιδιά ευφυή και ταλαντούχα που δυσκολεύονται να μάθουν, παρόλο που φαίνονται να προσπαθούν τόσο τα ίδια όσο και το περιβάλλον τους.

Τα παιδιά αυτά είναι πιθανόν να έχουν Δυσλεξία ή Ειδικές Μαθησιακές Δυσκολίες, όπως είναι ο πιο πρόσφατος επιστημονικός όρος.

Η Δυσλεξία είναι μια διαταραχή με νευρολογική βάση, συχνά κληρονομική, η οποία εμποδίζει την κατάκτηση της γλώσσας. Διαφέρει σε σοβαρότητα από άτομο σε άτομο και εκδηλώνεται με δυσκολίες στην αντίληψη και έκφραση της γλώσσας, ιδιαίτερα στη φωνολογική επεξεργασία, στην ανάγνωση και στη γραφή, στην ορθογραφία και μερικές φορές στην αριθμητική. Η Δυσλεξία δεν είναι αποτέλεσμα έλλειψης κινήτρων, αισθητηριακών δυσλειτουργιών και ανεπαρκών περιβαντολλογικών ευκαιριών. (International Dyslexia Association, 2002)

Έτσι λοιπόν, ένα παιδί που φοιτά στις πρώτες τάξεις του δημοτικού, μπορεί να εμφανίζει τις παρακάτω δυσκολίες στην ανάγνωση και στη γραφή:

Ανάγνωση

  • Αργός ρυθμός του μηχανισμού της ανάγνωσης
  • Αργή, συλλαβιστή, διστακτική, χωρίς ροή και χρώμα
  • Παράλειψη, πρόσθεση, αντικατάσταση γραμμάτων, συλλαβών, λέξεων
  • Ανεπαρκής κατανόηση του κειμένου

Γραπτή Έκφραση

  • Παράλειψη, πρόσθεση, αντικατάσταση γραμμάτων, συλλαβών, λέξεων
  • Ανορθογραφία
  • Κακογραφία, μουντζούρες
  • Ανυπαρξία σημείων στίξης, απουσία διαστημάτων
  • Μη δομημένες προτάσεις
  • Περιορισμένο λεξιλόγιο
  • Μη γενίκευση – Μη αυτοματοποίηση – Μη εφαρμογή των κανόνων

Επιπλέον, είναι πιθανόν να συναντά δυσκολία και στα παρακάτω:

  • Στη βραχυπρόθεσμη μνήμη
  • Στο ξεδιάλεγμα, στη ταξινόμηση, στην αποθήκευση, στην οργάνωση των πληροφοριών που δέχεται από το αρχείο του μυαλού του
  • Στον προσανατολισμό, στην αίσθηση του χώρου και του χρόνου
  • Στην αντίληψη της διαδοχής και της αλληλουχίας
  • Στη γενική οργάνωση (της μελέτης, της τσάντας, του χρόνου, των παιχνιδιών)
  • Στην τήρηση προγράμματος
  • Στη συγκέντρωση της προσοχής για πολύ ώρα
  • Στην αντιγραφή από τον πίνακα, στην γραφή καθ’ υπαγόρευση
  • Στο να σκέφτεται πριν απαντήσει

Όσα αναφέρθηκαν παραπάνω θεωρούνται πρωτογενή συμπτώματα της Δυσλεξίας. Όλα τα άτομα με Ε.Μ.Δ μοιράζονται κοινές δυσκολίες, όμως αυτές ποτέ δεν είναι ακριβώς ίδιες και το ίδιο έντονες. Τα χαρακτηριστικά μπορούν να ποικίλουν από άτομο σε άτομο, αλλά και από μέρα σε μέρα.

Είναι πολύ σημαντικό να υπάρξει έγκαιρη διάγνωση, ώστε να οργανωθεί εξατομικευμένο πρόγραμμα Ειδικής Αγωγής που να απευθύνεται στις συγκεκριμένες μαθησιακές δυσκολίες του κάθε παιδιού. Η εξατομικευμένη παρέμβαση στα μαθησιακά κενά του μαθητή είναι απαραίτητη, καθώς η απουσία της μπορεί να λειτουργήσει αρνητικά στην περαιτέρω σχολική και μαθησιακή του πορεία.

Παιδιά με Ειδικές Μαθησιακές Δυσκολίες που δεν έχουν λάβει κατάλληλη βοήθεια συχνά  φαίνονται αδιάφορα, τεμπέλικα και ανώριμα. Στην πραγματικότητα όμως νιώθουν απογοητευμένα, αδικημένα και αποθαρρημένα καθώς όσο κι αν προσπαθούν, δεν μπορούν να ανταποκριθούν επιτυχώς στις σχολικές τους υποχρεώσεις. Έχουν πολύ κακή αυτοεικόνα, χαμηλή αυτοεκτίμηση και συχνά είτε κλείνονται στον εαυτό τους είτε εκδηλώνουν επιθετικότητα, δημιουργώντας έτσι δευτερογενή ψυχολογικά συμπτώματα.

Συνοψίζοντας, η δυσλεξία είναι μια εγγενής διαταραχή που σχετίζεται με δυσκολία στην ανάγνωση και στη γραφή. Αν και διαρκεί καθ’όλη τη ζωή του ατόμου, τα άτομα με δυσλεξία συχνά ανταποκρίνονται με επιτυχία σε έγκαιρη και κατάλληλη παρέμβαση. Άλλωστε, ας μην ξεχνάμε ότι αυτά τα παιδιά έχουν:

  • Γρήγορη αντίληψη
  • Οξυδέρκεια, καλή κρίση
  • Έφεση στους Η/Υ
  • Γόνιμη φαντασία